Velvl Chernin וועלוול טשערנין Велвл Чернин

יום שבת, מאי 04, 2013





על שלשה ועל ארבעה


געקרייען פון א פײַער־פײַנעם האָן
דערטראָגן זיך פון הינטער קוואָלע פּלויטן,
וואָס זײַנען דורכגעלעכערט מיט דער צײַט.
עס דרייט זיך אַ באַשעפטיקט־פרײַע ציג
און קײַעט אָן אן אויפהער גאָט ווייס וואָס.
און פּאַוועס זיצן בלישטשענדיק און פויל,
געוואוינטע דורותלאַנג צו לויב־געזאַנגען.
אַ שאָף אַ ניט־געשוירענע דערמאָנט
די וואַרעמע געמיטלעכקייט פון ווינטערס
אין שטיבעלעך פאַרשנייטע ערגעץ ווײַט
אויף רחבותדיקע טוקל־ווײַסע פעלדער.

אַ קאַלטער יאיר איז בײַ אונדז האַיאָר,
אַ קאַלטער און אַ גלותדיקער עטוואָס,
און רעגנס אָן אַ ברכה שפּריצן קאַלט
מיט ליבע נאָך ביז איצט סטערעאָטיפּן,
וואָס בלאָנדזשען כאָפּטעסווײַז אין אונדזער ליד,
אין אונדזער בילד, אין אונדזער זײַן, אין אונדזער זינען.
שלום-־ליכם, מאַנגער און שאַגאַל,
און האָפשטיין און אויך טאָפּאָל אָן אַ שיעור,
איך זע אײַך אומפאַרמײַדלעך אויף די בערג,
וואו ס'האָט אַמאָל געפּאַשעט סטאַדעס עמוס.

תקוע, תשע''ג




יום חמישי, פברואר 21, 2013






***


ריזיק דערהייבט זיך דער פּאָרט
מיט קראַנען, מיט סקלאַדן, מיט שיפן.
ענג ביי דעם ים ווערט דער חושך
צעטריבן אַ ביסל און פאָרט
ווערן דערטרוקנקען די שטערן,
וואָס לויערן איבער די ריפן.
שיינען – אַרום און אַרום,
און גיי ווייס דאָך, וואָס טוט שיינען דאָרט.
-           עפּעס, וואָס האלט ביי א סוף
אָדער עפּעס, וואָס טוט אייביק שטיפן?
-           עפּעס, וואָס שטומט אָן א סוף
אָדער עפּעס, וואָס זוכט נאָך זיין וואָרט?

אילת תשע''ג


אַנעמאָנען


אַנעמאָנען דערמאָנען בלומען פון מאָן
ניט מיט רויטקייט פון זייערע בלומבלעטער,
נאָר מיט שלעפערישקייט פון אַ בילדלעכן האָן,
וועלכער שטומט אין אַ שטימלאָזן עטער.

אַנעמאָנען, וואָס מאָנען אַ לעבן פון שטיין
און באַשפּריצן די גרויקייט פון וויסטעניש
מיט באַנייונג פון בלוט אויף א טויטן געביין,
וועלכער ווערט אויפגעלעבט אַזוי קינסטלעריש.

אויף די טרוקענע ביינער פאַלט געטלעכער טוי,
זיי באַשפּריצט מיט די בלומען סם־חיימדיק
און עס ווערט אויסגעמישט בלוטיק־רויט מיטן גרוי
און צעגיסט זיך אין אָדערן וויינענדיק.

כפר-אלדד תשס''ג


מגילותדיק


אַ ים מיט אומפאַרשטענדלעכע פּלאַקאַטן,
וואָס זעען אויס ווי שמוציק־ווייסע זעגלען
אין דלאָניעס פון אַן אָפּגאָט פון אַ זאַטן
בעת ער באַשליסט פאַרזאַלצן זיי צי פּרעגלען.

עס שיפּעט ווי אַ שלאַנג א גאַס־לאמטערן.
עס שטאַרצן אומגעלומפּערט שוואַרצע סלופּעס.
די פּרטים איז כדאי בכלל פאַרווערן
צונויפקלייבן אין פאָרמלאָז־גרויע קופּעס.

דער אָפּגאָט בלייבן זאט וועט ניט אויף תמיד.
ער מוז געטריי באַדינען דאָך זיין מאָגן.
און דער, וואָס וויל נאָך דאַווענען ביים עמוד,
וועט מוזן וויסן, וואָס דעם אָפּגאָט זאָגן.

עס זוכט דער אָפּגאָט אין זיין באָרד דער געלער
שיריים פעטע פון משיחס סעודות,
ווייל אויך משיח קאָן מאַכן אַ פעלער
און ניט פאַרשטיין, וואו שופרות און וואו דודעס.

און אפשר זיינען די פּלאַקאַטן לוחות,
געשריבענע מיט אוראַלטע סימנים,
וואָס שיקן אָפּגעטער צו אַלדי רוחות
בכיוון, אויף צו להכעיס אַלע שונאים?

איך וועל באַדאַרפן אויסנוצן אַ לופּע
אויף צו דערזען, וואָס שרייען די פּלאַקאַטן.
און אויפהענגען דעם אָפּגאָט אויף אַ סלופּע,
ווי המן, וועט אוודאי ניט פאַרשאַטן.

אָדר ירושלים תשע''ג



יום שלישי, ינואר 29, 2013

שקיעה-וויין







לאָז זיך אָפּ,
               און א וועג
וועט אנטפּלעקן זיך באלד.
ער וועט פירן אוועק
פון דעם יש און דעם אַיִן.
לאָז זיך אָפּ
               אויף דעם ברעג,
וווּ ס'איז ווינטיק און קאלט,
אז ס'איז ממש א שרעק
אָן א כוסעלע יין.

גיס אריין
             זיך אין מויל
פון דער שקיעה א שלונג –
זאָל זיין ווארעם און וואויל,
זאָלסטו רואיק שוין ווערן.
גיס אריין
            בעת א קויל
גייט אריין דיר אין לונג
און צעפּליעסקען דיך פויל
צווישן וועגווייזער שטערן.


נתב''ג תשע''ג




יום רביעי, אוקטובר 03, 2012



שבי ישראל


און זיי קומען און קומען און קומען.
ס'ווערט דאָס בילד פון דער אַלוועלט צעשוואומען.
מאָדנע הערן זיך סקריפּען און זשומען.
ס'ווערט צעפאַלן די וועלט אָן אַ וואָרט.
ס'ווערט צעקוועטשט אין אומזעאיקע צוואַנגען
אַלץ, וואָס איז צו זיין צוועק שוין דערגאַנגען.
אין דעם מיש־מאַש פון בילדער און קלאַנגען
איז ניטאָ קיין שום צייט, קיין שום אָרט.

חול־המועד פון אַ פּאַרעווער חגא
רוקט אַרויס אַ פאַרגעסענע פראַגע
וועגן עמענצנס איידעלער לאַגע
אין דעם עולם, וואָס איז ניט קיין וועלט.
זוכט ניט גאָרנישט. מע וועט ניט געפינען,
וואו מע קען אָט דעם עולם פאַרגינען.
ס'האַלט די וועלט טאָג און נאַכט אין איין רינען.
קיינער האָט נאָך קיין פּונקט ניט געשטעלט.

ירושלים תשע''ג



יום ראשון, נובמבר 13, 2011

זעקס פון וועלוול'ס נייע לידער פון יולי 2011









יום ראשון, מאי 08, 2011

תפילה בדרך -- נייע לידער פון יאָר תשע"א

-



תפילה בדרך

נאָך שחרית שלאָפן ערגעץ־וואו, כאָטש אויף אַ באַנק.
די וועגן פּלאָנטערן סיי זמנים סיי מנהגים,
נאָר גאָט איז דאָ. איז אין דער פרי כאָטש עפּעס זאָג אים.
אַניט, וועט דיר אַליין טאָן אומפאַרמיידלעך באַנג.

אַעראָפּלאַנען, טעקסיס, פיס און אייזנבאַנען
דערטראָגן תּמיד צו אַן אומדערוואַרטן ציל,
ווייל צילן זיינען אין דער וועלט פאַראַן צו פיל.
וואָס איז מיין ציל האָב איך דערווייל נאָך ניט פאַרשטאָנען.

אַ שמונה־עשרה שטיין אין מיטן נאָך אַ וועג?
און דעקלאַמירן דעם עלינו לשבּח?
נאָר ס'וועט דער שלאָף זיין מיך בּמילא מנצח,
און כ'וועל פאַרגעסן פון אַ ציל און פון אַ צוועק.

ירושלים תשע''א



* * *

אויף סאַמע דנאָ איז נאָך פאַראַן, וואוהין צו פאַלן.
דאָס ווערטל "סאַמע" איז ניט מער, ווי אַ געשטאַלט
פון עפּעס קינסטלערישס, וואָס איז געוואָרן אַלט
און פאָרט איז ממשיך, ווי אַ מאָל, פּאָעטיש שאַלן.

איז זיי ניט רואיק. טו אַ טובה, האַלט אַן אויג.
געדענק, אז כתרים זוכן שטענדיק נאָך קיסרים.

ירושלים תשע''א






ממשלות בלילה

א שוואִרצע קאַץ און גאָרנישט מער.
ס'איז אַזוי גרינג, ס'איז אַזוי שווער
ביים ראַנד פון קילע כסלו־נעכט
זיך פילן גוט און אויסזען שלעכט.
אין עתיד־שאָטנס טליען ליכט
דורך אָט דעם גראָבן הווה־שיכט.
עס טוט אַ הויכער קיפּאַריס,
ווי אַ ראַקעטע, שלאַנק אַ ריס
און ווערט אין ערגעץ נעלם באַלד.
עס ציט וואָס העכער שרייען "גוואַלד",
נאָר כ'כאַפּ אַ שווייג. למאי? צו וואָס?
ס'איז סתם אַ ריס און ניט קיין שאָס,
און אויב אַ שאָס – סייוויי צו וואָס?
דאָך שיסט מען לעצטנס מיט אַ מאָס.
ירושלים דרימלט שטיל,
און דער אַרום בלייבט גראָוו און קיל.
די שוואַרצע קאַץ – דער שוואַרצער פלעק
טוט פויל פון שטערן־מילך אַ לעק.

ירושלים תשע''א


***

פּשוט דערווייזן – גיי ווייס, וואָס און וועמען.
ווערטער־יתומים פאַרבלייבן אָן לשון און פאָרט
שטאַרצן ווי קוימענס אָן דעכער האלַב־קענטיקע נעמען.
"אלה שמות של..." וועט מען זאָגן אַמאָל אין אַ צייט אין אַן אָרט.

פּשוט דערווייזן איז ליידער בכלל גאָר ניט פּשוט,
אָדער ניט ליידער. ניט אַלץ איז דערווייזן כדאי.

ירושלים תשע''א


***

איך וועל ניט שרייבן קיין לידער מער.
כ'בין דאָך אַליין געוואָרן אַ ליד.
אַליין זיך צו שרייבן איז זייער שווער.
יעדנפאַלס קאָן איך עס ניט.

פון שוועבל-פּושקעס בויען אַ שטאָט
אין גרויען נעפּל אויף גרינלעכע בערג
הייסט זיין מקיים גאָטס אַ געבאָט,
און ווער עס גלייבט ניט זאָל זיין אַ טערק.

זיין ריי וועט קומען– תורכי – תורכי.
איך כאַפּ אַן אָפּרו, ער כאַפּט אַ קויל.
מיר קומען זיבן גאָר פעטע קי,
און ס'איז אַ סימן, אַז ס'וועט זיין וואויל.

תל אביב – ירושלים תשע''א





נכנסו לפרדס

עס גילדן זיך רונדע מאַראַנצן אַרויס
פון אַ טיפער, אַ בולטער גרינקייט.
דאָס זיינען בלויז בידנע שיריים
פון אַמאליקע יונגע פּרדסים
מיט אַ רמז אויף פּשט,
מיט אַ דרש פון אַ סוד.

נאָר ווילדלעכע שטעכיקע סאַברעס
באַלאַגערן נאך דעם שאסיי,
וואָס איז דרייסט אַריין אין פּרדס
און גייט אים אַדורך ביזן סוף.

אַ גילגול, אַ דרייסטע אַנטוויקלונג
פון נחום גוטמאַנס אַ בילד.

גן־רווה, תשע''א






ז' באָדר

משה רבנו איז געבוירן געוואָרן
און געשטאָרבן אינעם זעלבן טאָג.
די הונדערט און צוואַנציק יאָר
זיינען צונויפגעפּרעסט
ביז איין טאָג,
אַלץ פון די שמות ביז דער ברכה.

ס'איז רבנו געקומען און באַלד
אוועק און לא קם בישראל
כמשה עוד, און מיר זיינען געבליבן
אָן אַ רבין פון דעמלט ביז היינט,
און ס'איז קאַלט און ס'איז נאַס,
און ס'איז אומעטיק אונדז.

נאָר דער איינציקער טאָג
האָט פאַראַנקערט אונדז דאָ,
אין דעם זיין,
נאָר איין טאָג פון בטחון.
ווילסט ניט, גלייב ניט.
ווילסט יאָ, גלייב.

קיבוץ הראל, תשע''א





דער שפּיגל

עס פּויזעט פּאַמעלעך און שיינט די לבנה.
אַ שפּיגל אַזאַ איז צו גרויס
פאַר אַלעמען, אויסער דער זון.
וואָס ווערט איז אַ נאַכט אָן דעם שפּיגל?
איר שיינקייט ווערט תיכף פאַרלאָרן.
ס'איז שווער זי געפינען אין חושך,
וואָס גיט ניט קיין רמז אויף שיין,
ווייל שטערן איז דאָך ניט גענוג
דער חושך זאָל זיין אָפּגעשוואַכט,
און ס'פּאַסט ניט די שטערן בכלל
צו דינען אַ רמז אויף עפּעס.

כפר־אלדד תשע''א



***

דורך גראַטעס זעען זיך האַלב־שלעפעריקע ליכט.
עס גלייבט זיך, אַז ס'איז קאַלט דאָרט, ערגעץ איבער ימען.
זיי אַלע גיסן זיך צונויף צו זיין צוזאַמען
אַ מקווה מים מיט א קנאַפּן גלייכגעוויכט.

דורך גראַטעס הערט זיך אַ דערוועקטער ווינט.
זיין וואָיען טוט דערמאָנען, אַז מע דאַרף שוין שלאָפן,
און איינער, וואָס איז לאַנג און גיך געלאָפן,
טוט פאַלן און דערטרונקען ווערט אין טינט.

כפר־אלדד, תשע''א








תיקון־עולם

תיקון־עולם וועט ברענגען צו אַ ליקוי־חמה
מחמת מ'וועט זיין מחויב זיין בודק דעם ממון,
וואָס באַדינט די אמונה און ווערט א מין במקום
פון אָט דער אמונה און בויט
אַ גאַנצע ווירטשאַפט
טאָג איין טאָג אויס אָן א זון.

אפשר וועט מען נאָך אויף אַזאַ אופן
געפינען דעם קונה,
וועלכער חזרט איבער דעם עולם
און נעמט אויף זיך די אחריות
פאַר שמים־ואָרץ.

לוד, תשע''א



***

נו איז וואָס, אויב דער מאָגן איז פּוסט?
ס'איז אפילו געזינטער.
ס'איז אַ לוסט און אַ לוסט און בכלל ניט פאַרלוסט.
ווייסטו וואָס הייסט "אַ צווינטער"?

נאָר קיין צווינטער איז דאָ ניט פאַראַן
און אפילו קיין מאָגן.
און ס'איז אויך ניט פאַראַן דאָ קיין באַן,
וואָס זאָל ערגעץ-וואו יאָגן,

קיין געזונט און קיין לוסטיקייט אויך
און קיין קרענק און קיין טרויער
און קיין הענט און קיין פיס און קיין בויך
און קיין קאָפּ, נאָר אַ האַרץ אומגעהויער...

אלון־שבות, תשע''א



                                                                 
***
וואַסער אויף גלאַטע שטיינער,
וועלכע שאַפן דעם גרונט פון מקווה־מים,
אַ האַלב־מעטער טיף, ניט מער.
אַ צעדריבלטע, ציטערדיקע, ציענדיקע
אָפּשפּיגלונג פון לאַמטערנס און שטערן.
גאָלדענע פישעלעך, וואָס דאַכטן זיך אויס
צווישן דעם שטיין און דער שיין.
אַן אָפּגעשליפענע קינסטלערישע קינסטלעכקייט,
אַ נסימדיק וואונדערל, וואָס מע מוז עס היטן
כדי האָבן עס.

ירושלים, תשע''א