Velvl Chernin וועלוול טשערנין Велвл Чернин

יום חמישי, אפריל 10, 2014




***


***
                                                    "...דער וועג אויפן זוניקן ברעג"
                                                          יוסף פּאַפּיערניקאָוו
זיך דערוויסן סתם וועגן
אַ מין ים אָן שום ברעגן
און זיך לאָזן אין וועג,
וווּ דער וועג איז דער ציל.
ערגעץ וואַנדערן זשוואַווע
מיט אַ גלעזעלע קאַווע,
ערגעץ ווײַט, וווּ מע מעג
זײַן אַזאַ, ווי מע וויל.

ערגעץ גריבלען און גראָבן,
עפּעס היטן און האָבן
אויפן זוניקן ברעג
לוסטיק טאָן אַ שפּאַציר.
ס'איז אוודאי טשיקאַווע
כאַפּן ערגעץ אַ פּאַווע,
אָבער ס'איז ניט קיין צוועק.
יעדנפאַלס ניט פאַר מיר.

פלײַסיק פאַלן און פליִען,
בולט לעבן און בליִען,
פליסיק שטראָמען צו תהום
אָן אַ דנאָ, אָן אַ גרונט.
אויפן סמך פון אַ כתובה
טאָן אַן ביטערע תשובה,
שווימען פויל מיטן שטראָם,
ווי אַ פּגר פון הונט.

שוין! קיין בײַסן, קיין בילן
אין דעם אומזײַן דעם קילן
איז ניטאָ. ס'איז פאַראַן
בלויז אַן אות צי אַ וואָרט.
אין דעם ים פונעם שווײַגן
וועט מען קיינמאָל ניט לײַגן.
ס'איז קיין איצט און קיין דאַן.
ס'איז קיין דאָ און קיין דאָרט.

ירושלים תשע''ד


יום שבת, אפריל 05, 2014



Velvl Chernin sings his Yiddish rendition of the Ukrainian folk-song by Mikhailo Petrenko "Дивлюсь я на небо тай думку гадаю" in his own Yiddish translation.

Дивлюсь я на небо тай думку гадаю: 
Чому ж я не сокил, чому ж не летаю. 
Чому ж мене, Боже, ты крылы не дав? 
Я б зимлю покинув тай в небо взлетав.


יום ראשון, מרץ 02, 2014




***


ס'טוט אויף רעלסן פאַלן
שטיל אַ בלויער שניי.
איבער פּוסטע זאַלן
קײַקלט זיך אַן איי.

ס'טוט דער איי באַגילדן
בונט דעם אומזײַן-רוים.
אויף אַ שטיין אַ ווילדן
בליט אַ מאַנדלבוים.

צווײַגעלעך אָן בלעטער
האַלטן צינגלעך שײַן.
דער באַשײַנטער וועטער
דרימלט קינדערש אײַן.

אונטער בלויע שנייען –
רעלסן פון גינגאָלד,
און אין לאַנגע רייען
שטיי נאָר איך, אַ יאָלד.


כפר אלדד תשע''ד

יום חמישי, ינואר 09, 2014

פון די נייסטע לידער




קדיש

אַ ייד איז געקומען אין דער איינציקער שול צו זאָגן קדיש.
אָבער די אשכנזים מיט די ספרדים צוזאַמען
האָבן ניט געקאָנט צונויפשטעלן אַ מנין.
זיי זיצן – יעדער איינער אין זיין ווינקל –
און וואַרטן אויפן צענטן
און אויך אויפן ניינטן און אויפן אַכטן.
אַלע שווייגן און אויך דער ייד שווייגט.
ער טראַכט וועגן זיין פאַרלאָרענער משפּחה,
וועגן דעם, אַז אויפן פראָנט זיינען לעבן געבליבן
מער מאַנצבלען, איידער פרויען אין הינטערלאַנד.
וואו וועט ער גיין נאָכן דאַוונען?
וואָס וועט ער טאָן?
ווי וועט ער לעבן? צו וואָס?
דער ייד ווייסט ניט. די רגע לעבט ער כדי זאָגן קדיש.
דאָס איז וויכטיק.
ס'איז וויכטיק זיין איינער פון די צען.
נאָכן דאַוונען וועט ער באַשליסן, וואָס צו טאָן.
דער ייד דערלויבט זיך ניט האָבן אַ חשש,
אַז דער מנין וועט כלל זיך ניט צונויפקלייבן
און אַז ער וועט ניט קאָנען זאָגן קדיש.

כפר־אלדד תשע''ד



***

טויבן שפּאַצירן איבערן זאַמד.
כוואַליעס פלאַכע לעקן דעם ברעג.
שטיל איז אַרום, ווייל דער שטורעם פאַרזאַמט.
קיין שום בהלה, קיין חשד און קיין שרעק.

עטלעכע זעגלען פּליעסקען זיך פויל
ווייסע און גרויע ווי שוים פון דעם ים.
רוען די הימלען גוטהאַרציק און וואויל.
דער האָריזאָנט איז אַ דינינקע ראַם.

מאַניעט און רייצט די געזאַלצטע און יאָדיקע לופט,
אָבער דער רוים איז פאַרשלאָסן און קליין.
טליִעט אַ בענקשאַפט נאָך עפּעס און רופט
זיצן ביים ברעג מיט אַ ווענטקע אליין.

כ'וועל כאַפּן גאָרנישט. ס'איז גאָר ניט מיין צוועק.
אפשר, אַ וואָרט פונעם בבלי קידושין צי עפּעס אַ פּשט.
שטיל איז אַרום און ס'איז פּוסט אויפן ברעג.
ווינטערדיק שלאָפן די רוימען. איז שאַט!

תל אביב תשע''ד



***

אומעטום, וואו איך זאָל ניט גיין,
טרעף איך געמעלן פון נחום גוטמאַן.
זיי רינגלען אַרום מיך פון אַלע זייטן
און טוען באַפאַרבן מיין קיום.

אַמאָל האָב איך דאָרט, אויפן צפון
דערזען אונטער אַ קליינער רעפּראָדוקציע
נחום גוטמאַנס נאָמען
געשריבן פון רעכטס און פון לינקס.

אַ באַצויבערטער בין איך אַריין
אין זיין אנגעמאָלעטער וועלט
און געוואָרן אַליין אַ שטריך
אין די אַלע געמעלן.

תל אביב תשע''ד



מיין געשיכטע

איך האָב אַזאַ געשיכטע,
וואָס איך קען זיך שטאָלצירן מיט איר.
ס'איז אַ געשיכטע אַן אַנטיק.
זי איז איינע אַזאַ אין דער וועלט.
זי גיט אַלעמען שיין.
זי טוט אַלעמען רירן.
זי דערגייט אין די ווייטסטע עק־וועלטן.
זי דערגייט מיר די יאָרן.
איז הערט אַ מעשה, הערט מיין געשיכטע,
הערט מיך אויס...

תל אביב תשע''ד



יום שלישי, נובמבר 19, 2013

דריי נייע לידער





ס'וועט זיין

ס'וועט אָן אַ גוזמא זיין אומזאָרגעוודיק און פריילעך.
דער פּור וועט פאַלן און מיין גורל וועט זיין זיס.
כ'וועל ניט באַהאַלטן מיינע אוצרות ווי אַ שיילאָק.
כ'וועל יעדן געבן פון דער זיסקייט טאָן אַ ביס.

איך וועל ניט ציילן קיין חדשים און מעת־לעתן.
כ'וועל פּרואוון הערשן איבער שפּליטערס פון דער צייט.
דאָס פּרואוון הערשן וועט מיר קיינמאָל ניט דערעסן
און אַלע צאַצקעס וועל איך לאָזן אין אַ זייט.

ס'וועט זיין די תקופה סיי באַפליגלט סיי באַגייסטערט
מיט הויכע אויפבליצן אום שפּיצן אָן אַ שיעור.
כ'וועל זיך בפירוש פילן ווי אַ גרויסער מייסטער
און טעגלעך וועל איך טרינקען גוטן ביר

ביז אין אַ טאָג וועט שוין ניט בלייבן קיין כוונה
און ניט פאַר מיר וועט יוירען גוטער ביר אין פאַס
און אינעם פאַס וועט פּלוצעם פאַלן די לבנה,
איבערגעלאָזט אין הימלען אַ ווייס־בלויען פּאַס.

תל אביב תשע''ד


***

אומגערופענע געסט האָבן גלייך אָנגעהויבן
מאַרגאַריטקעס צעטרעטן און פּערל באַרויבן,
און ס'איז ראַפּטעם געוואָרן אַ חושך און סדום.
און צעטראָטענע בלומבלעטער זיינען געלעגן
אויף פאַרוויסטעטע קלומבעס און שמוציקע שטעגן
און ס'איז בלאַס ווי אַ פּערל געוואָרן דער רוים.

ס'האָט געוועלטיקט אַ יושר פון סדום און עמורה.
אַלץ איז ראַפּטעם געוואָרן אַ נעכטיקע סחורה.
אַלץ איז ציניש געוואָרן און איינפאַך און גראָב.
קיינער האָט ניט געפונען קיין מוט צו דערקלערן,
אַז ס'איז דאָ עפּעס הויכס און ראָמאַנטישס ווי שטערן,
וועלכע פאַלן אַמאָל פונעם הימל אַראָפּ.

קאָמפּליצירט איז באַנעמענן דעם תוכן פון ליבע
צווישן שמאַלציקע שפּאַסן און האַס אָן אַ סיבה.
אַלץ זעט קויטיק און ברודיק און שמוציק דאָך אויס.
אומגעלומפּערטע פּרואון פאַריכטן די ראיה
העלפן ניט. אַלץ זעט אויס ווי אַ מיאוסע בריאה,
ווי אַ שפּין, ווי אַ פליג, ווי אַ וואָנץ, ווי אַ לויז.

און דעריבער פאַרגעסט מען, אַז ס'קומט די גאולה
אויך אין פעלדזן פון סדום און אין זומפּן פון חולה,
אַז זי קומט שוין אַצינד און מע קען זי דערזען
און זיך פרייען אומשולדיק און האָבן הנאה,
אויב ניט מאַכן זיך נאַריש אַ מין אינו־רואה
אינעם שלאָף פון דעם פּאָסט־מאָדערניסטישן דזען.

כפר־אלדד תשע''ד




***

צווישן גאָלדענע פּאַלאַצן
און בכבודיקע חורבות
טוען שטיל באַלאָנען פּלאַצן
און פלאַנירן שיינע קורוועס.

צווישן שטערן און פּלאַנעטן
אין דער ליידיקייט דער פּוסטער
טוען בני־ישראל קנעטן
ליים צו זיין דער וועלט אַ מוסטער.

ריינע וואַסערן באַגיסן
ערדן, שאַפן טיפע בלאָטעס.
ס'טוט אַ גליקלעך טרוים־אומוויסן
בליען ווי אַ ווייסער לאָטאָס.

די פּאַלאַצן טוען פּלאַצן
און דער מוסטער איז אַ פּוסטער!
ווערטער וועבן וואוילע זאַצן
פאַר אַ פרוי אַן אומבאַוואוסטער.

סאַראַ פריילעכע באַשאַפונג
איז באַשערט די נייע וועלטן!

כפר־אלדד תשע''ד




יום שבת, מאי 04, 2013





על שלשה ועל ארבעה


געקרייען פון א פײַער־פײַנעם האָן
דערטראָגן זיך פון הינטער קוואָלע פּלויטן,
וואָס זײַנען דורכגעלעכערט מיט דער צײַט.
עס דרייט זיך אַ באַשעפטיקט־פרײַע ציג
און קײַעט אָן אן אויפהער גאָט ווייס וואָס.
און פּאַוועס זיצן בלישטשענדיק און פויל,
געוואוינטע דורותלאַנג צו לויב־געזאַנגען.
אַ שאָף אַ ניט־געשוירענע דערמאָנט
די וואַרעמע געמיטלעכקייט פון ווינטערס
אין שטיבעלעך פאַרשנייטע ערגעץ ווײַט
אויף רחבותדיקע טוקל־ווײַסע פעלדער.

אַ קאַלטער יאיר איז בײַ אונדז האַיאָר,
אַ קאַלטער און אַ גלותדיקער עטוואָס,
און רעגנס אָן אַ ברכה שפּריצן קאַלט
מיט ליבע נאָך ביז איצט סטערעאָטיפּן,
וואָס בלאָנדזשען כאָפּטעסווײַז אין אונדזער ליד,
אין אונדזער בילד, אין אונדזער זײַן, אין אונדזער זינען.
שלום-־ליכם, מאַנגער און שאַגאַל,
און האָפשטיין און אויך טאָפּאָל אָן אַ שיעור,
איך זע אײַך אומפאַרמײַדלעך אויף די בערג,
וואו ס'האָט אַמאָל געפּאַשעט סטאַדעס עמוס.

תקוע, תשע''ג




יום חמישי, פברואר 21, 2013






***


ריזיק דערהייבט זיך דער פּאָרט
מיט קראַנען, מיט סקלאַדן, מיט שיפן.
ענג ביי דעם ים ווערט דער חושך
צעטריבן אַ ביסל און פאָרט
ווערן דערטרוקנקען די שטערן,
וואָס לויערן איבער די ריפן.
שיינען – אַרום און אַרום,
און גיי ווייס דאָך, וואָס טוט שיינען דאָרט.
-           עפּעס, וואָס האלט ביי א סוף
אָדער עפּעס, וואָס טוט אייביק שטיפן?
-           עפּעס, וואָס שטומט אָן א סוף
אָדער עפּעס, וואָס זוכט נאָך זיין וואָרט?

אילת תשע''ג


אַנעמאָנען


אַנעמאָנען דערמאָנען בלומען פון מאָן
ניט מיט רויטקייט פון זייערע בלומבלעטער,
נאָר מיט שלעפערישקייט פון אַ בילדלעכן האָן,
וועלכער שטומט אין אַ שטימלאָזן עטער.

אַנעמאָנען, וואָס מאָנען אַ לעבן פון שטיין
און באַשפּריצן די גרויקייט פון וויסטעניש
מיט באַנייונג פון בלוט אויף א טויטן געביין,
וועלכער ווערט אויפגעלעבט אַזוי קינסטלעריש.

אויף די טרוקענע ביינער פאַלט געטלעכער טוי,
זיי באַשפּריצט מיט די בלומען סם־חיימדיק
און עס ווערט אויסגעמישט בלוטיק־רויט מיטן גרוי
און צעגיסט זיך אין אָדערן וויינענדיק.

כפר-אלדד תשס''ג


מגילותדיק


אַ ים מיט אומפאַרשטענדלעכע פּלאַקאַטן,
וואָס זעען אויס ווי שמוציק־ווייסע זעגלען
אין דלאָניעס פון אַן אָפּגאָט פון אַ זאַטן
בעת ער באַשליסט פאַרזאַלצן זיי צי פּרעגלען.

עס שיפּעט ווי אַ שלאַנג א גאַס־לאמטערן.
עס שטאַרצן אומגעלומפּערט שוואַרצע סלופּעס.
די פּרטים איז כדאי בכלל פאַרווערן
צונויפקלייבן אין פאָרמלאָז־גרויע קופּעס.

דער אָפּגאָט בלייבן זאט וועט ניט אויף תמיד.
ער מוז געטריי באַדינען דאָך זיין מאָגן.
און דער, וואָס וויל נאָך דאַווענען ביים עמוד,
וועט מוזן וויסן, וואָס דעם אָפּגאָט זאָגן.

עס זוכט דער אָפּגאָט אין זיין באָרד דער געלער
שיריים פעטע פון משיחס סעודות,
ווייל אויך משיח קאָן מאַכן אַ פעלער
און ניט פאַרשטיין, וואו שופרות און וואו דודעס.

און אפשר זיינען די פּלאַקאַטן לוחות,
געשריבענע מיט אוראַלטע סימנים,
וואָס שיקן אָפּגעטער צו אַלדי רוחות
בכיוון, אויף צו להכעיס אַלע שונאים?

איך וועל באַדאַרפן אויסנוצן אַ לופּע
אויף צו דערזען, וואָס שרייען די פּלאַקאַטן.
און אויפהענגען דעם אָפּגאָט אויף אַ סלופּע,
ווי המן, וועט אוודאי ניט פאַרשאַטן.

אָדר ירושלים תשע''ג